Over Olijf
Twintig jaar Betty Bos Olijfprijs
Tijdens de Lotgenotencontactdag van 20 maart 2010 is het laatste exemplaar van de Betty Bos Olijfprijs uitgereikt aan Marieke Bruinsma – van Thiel, vice-voorzitter van Olijf. Een mooi moment om eens terug te blikken op het ontstaan van de prijs en degenen die de prijs in de loop van de jaren mochten ontvangen.
De Betty Bos Olijfprijs ontleent haar naam aan Betty Bos, de eerste voorzitter van Olijf.
Betty Bos overleed in december 1989, ruim drie jaar na de officiële oprichting, en 7 jaar nadat de grondleggers van Olijf, Martha de Keizer en Suzanne Biewenga elkaar als patiënten ontmoetten in het Academisch Ziekenhuis Utrecht.
Betty was iemand met “een hele sterke uitstraling, waar je niet omheen kon”, zo lezen we in het In Memoriam (OLIJF, 5e jaargang, nr 1, februari 1990): “…sterk karakter, eerlijk, lief en sociaal heel bewogen.”
In hetzelfde nummer laat het toenmalige bestuur van Olijf weten, dat zij jaarlijks een prijs willen uitreiken aan “een persoon of instantie die zich op buitengewone wijze verdienstelijk heeft gemaakt voor vrouwen met gynaecologische kanker.” Een prijs dus, geheel in lijn met het bijzondere karakter en de buitengewone verdiensten van Betty Bos.
De ontwerpopdracht is gegaan naar Alfred Tempelman, bij leven beeldend kunstenaar in Gouda. Hij koos voor een driedimensionale versie, in zilver en op een houten voet, van het eerste beeldmerk van Olijf, zoals dat gemaakt was door Dennis Weisbrod.
De eerste Betty Bos Olijfprijs is in 1990 uitgereikt aan Prof. Dr. A.P.M. (Peter) Heintz, destijds als hoogleraar gynaecologie verbonden aan het Academisch Ziekenhuis Utrecht, en inmiddels met emeritaat.
Heintz ontvangt de prijs omdat hij zijn patiënten niet behandelt “als zijnde een baarmoeder of een eierstok”, maar als “hele vrouwen” die meteen ook moeten dealen met psychologische, seksuele en resocialisatieproblemen. En dat niet alleen tijdens de behandeling, maar gedurende het hele ziekteproces, ook als je “het niet gaat halen”.
Twee jaar later, 1992, gaat de Betty Bos Olijfprijs naar Dr. H.B.M. (Harry) van de Wiel, psycholoog, en Dr. W.C.M. (Willibrord) Weijmar Schultz, gynaecoloog. Beiden werken dan in het Academisch Ziekenhuis Groningen en ontvangen de prijs omdat zij zich nationaal en internationaal inzetten voor voorlichting, aandacht voor de attitude van artsen in opleiding en voor psychosociale begeleiding van vrouwen met gynaecologische kanker. Op dat moment werken zij ook aan hun promotieonderzoek over de gevolgen van verschillende vormen van gynaecologische kanker voor de beleving van seksuele gevoelens.
In 1993 is de Betty Bos Olijfprijs voor dr. Joke Bouma. Zij is dan gynaecoloog-oncoloog, en net als de prijswinnaars van 1992 verbonden aan het Academische Ziekenhuis Groningen. Joke Bouma staat bekend om de bijzondere combinatie van uitstekende technische vaardigheden en een enorme inzet voor de zorg aan haar patiënten.
Ad Rietveld is in 1994 de eerste vrijwilliger die bij zijn afscheid wordt vereerd met de Betty Bos Olijfprijs. Ad Rietveld is de man die vanaf het eerste nummer van OLIJF de lay-out van het blad heeft verzorgd.
Drs. Cora Honing van het KWF neemt in 1995 de Betty Bos Olijfprijs in ontvangst en wel voor haar enorme inzet voor en betrokkenheid bij de financiële ondersteuning van kankerpatiëntenorganisaties in het algemeen en van Olijf in het bijzonder.
Het volgende jaar, 1996, gaat de Betty Bos Olijfprijs weer naar een gynaecoloog, dr. A.A.W. (Lex) Peters van het Academisch Ziekenhuis Leiden. Lex Peters verdient de prijs omdat hij zich enorm inzet voor buitenlandse vrouwen met kanker. Op de website van het UMCL lezen we anno nu dat professor Peters initiatiefnemer en internationaal voorzitter is van het Female Cancer Program, een stichting die de strijd tegen baarmoederhalskanker bij vrouwen in ontwikkelingslanden ondersteunt.
De Betty Bos Olijfprijs van 1997 is voor drs. Pieternel Haspels, als psycholoog vanaf de oprichting bij Olijf betrokken. “Pieternel heeft goed oog voor de kwetsbaarheid van lotgenoten. In gespreksgroepen van lotgenoten durft zij het aan om taboes rond seksualiteit en intimiteit aan te kaarten.” Dini van der Meulen, die de prijs aan Pieternel Haspels overhandigt, besluit haar speech met: “We hopen dat Pieternel nog lange tijd verbonden zal kunnen blijven aan Olijf.” Die wens is bewaarheid, want we maken nog altijd dankbaar gebruik van haar zorgzame deskundigheid.
Dr. J. (Cobi) van der Zee, arts en medisch coördinator hyperthermie aan de Daniël den Hoed Kliniek mag de Betty Bos Olijfprijs van 1998 in ontvangst nemen. Cobi van de Zee heeft zich haar hele loopbaan ingezet voor klinisch onderzoek naar de toepassing van hyperthermie, het - lokaal- verhogen van de lichaamstemperatuur om de behandeling met radiotherapie te versterken. Dankzij haar gedrevenheid en haar netwerktalent is zij er in geslaagd de in 1988 gestarte studie naar de effectiviteit van hyperthermie bij de behandeling van niet-operabele tumoren in het bekken acht jaar later succesvol af te ronden. Cobi van der Zee is nog steeds verbonden aan de hyperthermie unit van ErasmusMC. De combinatie radiotherapie plus hyperthermie is inmiddels een standaardbehandeling voor vrouwen met een vergevorderd stadium van baarmoederhalskanker.
Het achtste exemplaar van de Betty Bos Olijfprijs gaat in 1999 naar Dr. A.C.M. van Lindert.
Dr. Van Lindert, zoals hij in het verslag consequent wordt genoemd, is dan hoofd van de afdeling gynaecologie van het Antoni van Leeuwenhoek Ziekenhuis in Amsterdam. Hem komt de prijs toe vanwege zijn aandacht voor psychosociale zorg en voor zijn werkzaamheden binnen de Raad van Advies van Olijf.
Met ingang van het nieuwe millennium zijn het uitsluitend vrijwilligers van Olijf die bij hun afscheid in de Betty Bos Olijfprijzen vallen: Dr. Sylvia Dermout, Gerda van den Heuvel, Henny Bastiaansen – van der Velden, Hannie van Leeuwen en nu dus, als laatste, Marieke Bruinsma – van Tiel. Officieel mag de prijs niet naar iemand die nog actief is binnen Olijf. Maar voor uitzonderlijke verdiensten moet je soms een uitzondering maken en dat hebben we graag gedaan.
De Betty Bos Olijfprijs houdt op te bestaan, want de erven van de ontwerper willen liever niet dat er nog exemplaren worden bijgemaakt. Of we de prijzentraditie desondanks niet kunnen voortzetten? Dat is een mooie vraag voor de vrijwilligers die viering van ons vijfentwintigjarig bestaan in 2011 gaan voorbereiden!