Boekensteun
Omgaan met lymfoedeem
gerecenseerd door Paulien de Noord
Het boek dat nu ter beoordeling ligt is zeer veelzijdig, ondanks het feit dat het één onderwerp betreft waarover het gaat. Lymfoedeem is een veel voorkomend euvel bij diegene die forse operaties ondergaan waarbij de chrirurg of ander snijdend specialisme een deel van het lymfatische stelsel moet wegsnijden. Maar ook voor patienten waarbij de oorzaak in de aangeboren sfeer ligt, waarbij een lymfatisch systeem niet goed is ontwikkeld, zullen in boek veel nuttige informatie vinden.
Het boek ‘Omgaan met Lymfoedeem’ is een boek die in een reeks is geschreven. Andere onderwerpen zijn onder andere: Omgaan met Snurken/ Diabetes en de Overgang.
Mijn eerste indruk van het relatief dikke boek is dat het veel informatie verschaft over een te veel aan lymfevocht. Een ietwat saaie foto aan de buitenkant nodigt in eerste instantie niet uit om onder het genot van een kopje thee, de materie in te duiken. Dat blijkt te kort door de bocht. De schrijvers van het boek willen graag een breed publiek aanspreken en het begrip lymfoedeem duidelijk maken. Zowel de professional als degene die het betreft moeten een weg zien te vinden in het boek. Sommige foto’s zijn confronterend, daarmee zouden degene die er niet in ge-oefend zijn om met dit soort foto’s om te gaan, het boek dicht kunnen slaan. Om zowel de professional als de patient/familie/vrienden te dienen moet je de taal ook kunnen aanpassen en vice versa. Met dat gegeven in je achterhoofd, moet je van goede huize komen om beide partijen tevreden te stellen. Mijn achtergrond is zowel die van patient als die van verpleegkundige, dus lees ik verder met twee brillen.
Naarmate ik me verder interesseer voor het boek, word ik enthousiaster. De voor mij bekende anatomie wordt afgewisseld door een herkenbare casus. Al zou je je helemaal niet voor de anatomie van het lymfatische stelsel interesseren dan kun je dit hoofdstuk zonder pardon overslaan om de draad verder weer op te pakken. Maar om inzicht te krijgen in het lymfoedeem is het goed om je toch door deze informatie heen te lezen. Ieder hoofdstuk wordt afgesloten door een paars katern waarin kort het hoofdstuk wordt samengevat en waar zinvolle meer-informatie wordt weergegeven.
Er is een hoofdstuk dat gewijd is aan de behandeling van lymfoedeem, waarin manuele lymfedrainage, compressie therapie, lymfetaping en andere vormen naar voren komen.
Iedere behandelingsvorm wordt benoemd met de eventuele contra-indicaties. De contra-indicaties is een onderwerp waar de professionals als artsen en anderen wel eens aan voorbij willen gaan. Of er wordt te laat aan gedacht, met alle consequenties van dien. Toch is het erg belangrijk om te weten wat de gevolgen kunnen zijn als je een behandeling wil starten. Lezen dus!
Over de therapeutische kous, die door velen wordt gedragen, wordt zeer uitgebreid verslag gedaan. Zelfs de verschillende vormen van breien, die een verduidelijking moet brengen waar de kous voor gedragen dient te worden, komen aan de orde.
Zeer veel vrouwen, maar ook mannen kunnen last hebben van lymfoedeem na een ingreep waar lymfatisch weefsel wordt weggesneden of door andere oorzaken die in het boek nader worden besproken. Zij worden behandeld door specialisten als gynaecologen, neurologen, dermatologen, oncologen, radiotherapeuten.
Deze professionals zouden al vroegtijdig contact kunnen leggen met huidtheapeuten, oedeemfysiotherapeuten om een breed behandelplan voor de patient op te zetten. Het plan resulteert in een betere diagnose van lymfoedeem.
Ook websites van het Nederlands Lymfoedeem Netwerk en de stichting Lymfologie Centrum Nederland geven nuttige informatie: www.slcn.nl en www.lymfoedeem.nl. Het enige centrum dat zich in Nederland heeft gespecialiseerd in de lymfoedeem zit in Drachten, Nij Smellinghe geheten. Zij hebben als speerpunt het opereren in door lymfoedeem aangedane ledematen.
Na het hoofdstuk over de verschillende vormen van oedeem, ik heb er 20 (!) geteld, komen we aan bij het hoofdstuk dat gaat over de emotionele veranderingen bij het hebben van lymfoedeem. Hierin vragen als: Kan de hobby nog doorgaan? Hoe zal de sexuele relatie zich ontwikkelen na de diagnose lymfoedeem? Verandering van het lichaamsbeeld en zelfbeeld. De schrijvers uiten zich, naar mijn mening, zeer uitgebreid en zonder schroom. Praktische tips worden gegeven, ook als het gaat over het hervinden van ontspanning en evenwicht. Ook worden alternatieve vormen van bijvoorbeeld yoga of visualisatie-oefeningen breed weergegeven.
Het boek sluit met het hoofdstuk hoe verergering en terugval van lymfoedeem kan worden voorkomen. Ook hier weer veel tips en voorbeelden, door te zwachtelen, zelfmassage en inspectie van de aangedane huid. De schrijvers komen met ideeen omtrent sporten, bijvoorbeeld nordic-walking en zwemmen. Dat stilzitten geen oplossing blijkt is snel duidelijk. Er mag gewoon worden gesport, echter wel in goed overleg met de arts of de oedeemtherapeut. Ik heb geen onnodige informatie hierin kunnen ontdekken.
Conclusie: Het boek Omgaan met Lymfoedeem, geschreven door drie professionals, heeft mijn diepe respect. Het boek is heel breed geschreven en er is aan alle invalshoeken die met lymfoedeem te maken hebben gedacht. De auteurs hebben het voor elkaar gekregen om in een boek de patient en de professional te benaderen zonder afbreuk te doen aan hun taalgebruik.
Ik zou een ieder die last heeft van lymfoedeem dit boek van harte aanbevelen om de enorme volledige hoeveelheid van informatie die het boek bevat.
Daarnaast zou ik alle professionals die van zich zelf vinden te weinig van lymfoedeem af te weten, van harte het boek aanbevelen om die hiaten van ontwetenheid te vullen.
Wanneer behandelaars en degene die lymfoedeem betreft ieder het boek zouden lezen en naderhand tegenover elkaar gaan zitten, kun je met recht zeggen dat het gelijkwaardige gesprekspartners zijn geworden door de brede informatieverschaffing van het boek.
Omgaan met Lymfoedeem
Alma Vinjé-Harrewijn, Aukje van Beek en Pieternel Haspels
Uitgeverij Bohn Stafleu van Loghum
2009 ISBN 978 90 313 5007 0
€ 22,50